پس از فراخوان رهبر عبدالله اوجلان در ۲۷ فوریه، مردم در کوردستان در حال بحث درباره دوره جدید و تلاش برای شناخت سیاست‌های آن هستند. مردم با علاقه شدید در تجمعات حزب برابری و دموکراسی خلق‌ها (دم پارتی) شرکت می‌کنند و با کنجکاوی بحث‌های مربوط به این روند را دنبال می‌کنند.

روندی که با فراخوان تاریخی رهبر آپو آغاز شد و پس از پایان دادن به فعالیت‌ها تحت نام حزب کارگران کوردستان (پ‌ک‌ک) در دوازدهمین کنگره خود و تصمیم به پایان دادن به روش مبارزه مسلحانه، در ۱۱ جولای با سوزاندن سلاح‌ها توسط یک گروه از گریلاها در سلیمانیه وارد مرحله جدیدی شد، تأثیر مهمی بر مردم کورد گذاشت. مردم از پایان مبارزه گریلایی که بیش از چهل سال ادامه داشت، با ترکیبی از نگرانی و امید استقبال کردند.

در درسیم، شهری که دولت ترکیه به آن توجه ویژه‌ای دارد و در آن به طور فشرده سیاست‌های جنگ ویژه را اعمال می‌کند، مردم از نزدیک وقایع پس از تصمیم رهبر آپو برای پایان دادن به روش مبارزه مسلحانه‌ی پ‌ک‌ک را دنبال می‌کنند. این تصمیم و تحولات در زندگی روزمره مردم مورد بحث قرار می‌گیرد و نگرانی‌ها، ترس‌ها و امیدها به طور همزمان بیان می‌شوند.

شهری که هدف دولت ترکیه است

درسیم به عنوان یک شهر کوردستان، مورد توجه است زیرا سیاست‌های آسیمیلاسیون و حملات دولت ترکیه که تقریباً همزمان با تاریخ جمهوری آغاز شده است، به شدت در آن اعمال می‌شود. دولت ترکیه، به‌ویژه در درسیم که جمعیت کورد علوی و ارمنی در آن به طور متمرکز زندگی می‌کنند، یک سیاست جنگ ویژه جامع را از اواخر دوره عثمانی اعمال کرده است.

این شهر که از زمان نسل‌کشی ارمنی‌ها هدف تغییر ساختار جمعیتی بود، در کشتار سال ۱۹۳۸ درسیم هم نام خود را از دست داد و هم یک آسیمیلاسیون جدی را تجربه کرد. پس از کشتار، نام شهر به «تونجَلی» تغییر یافت و با استقرار مقامات دولتی از خارج و اعمال فشارهای شدید بر مردم محلی و اجرای سیاست‌های جنگ ویژه، هم طبیعت شهر و هم زندگی روزمره آن تحت تأثیر قرار گرفت.

سیاست‌های آسیمیلاسیون و جنگ ویژه اعمال شده در درسیم نتیجه‌بخش بود و برای مدت طولانی درسیم در دستور کار دولت ترکیه نبود. اما با آغاز سازماندهی جنبش آزادی‌بخش کورد و مقاومت‌های بعدی علیه دولت ترکیه و سیاست‌های کشتار آن که در جامعه کورد علوی حمایت گسترده‌ای پیدا کرد، این شهر دوباره به رادار دولت ترکیه بازگشت.

دولت ترکیه، به‌ویژه با نخواستن ادغام جامعه کورد علوی با جنبش آزادی‌بخش کورد، سیاست‌های جنگ ویژه مختلفی را در مکان‌هایی مانند درسیم و اَلبیستان که جوامع کورد علوی در آن بطور متمرکز زندگی می‌کنند، فعال کرد تا مردم را از تماس با گریلا‌ها، پ‌ک‌ک و محفل جنبش آزادی‌بخش باز دارد.

این دوره برای مردم درسیم، دوره بازگشت سرکوب و کشتارها را به همراه داشت. تمام سیاست‌های جنگ ویژه مانند سوزاندن روستاها، مهاجرت اجباری، غارت طبیعت، آسیمیلاسیون و انحراف در این دوره بر مردم درسیم اعمال شد. اما با وجود تمام این اقدامات دولت ترکیه، مقاومت گریلا‌ها و حمایت مردم از گریلا‌ها و جنبش آزادی‌بخش کورد هرگز پایان نیافت.

در نقطه‌ای که ما امروز هستیم، با وجود اینکه تمام قدرت بر روی جنبش آزادی‌بخش کورد متمرکز شده است، حمایت مردم درسیم از این جنبش هرچند در برخی دوره‌ها کاهش یافت، اما هرگز قطع نشد.

امروز، در حالی که جنبش آزادی‌بخش کورد وارد دوره جدیدی می‌شود؛ مردم درسیم که تاریخشان به اندازه فشارهای دولت و قدرتمندان، با مقاومت در برابر این فشارها شکل گرفته، دوباره روی خود را به سمت جنبش آزادی‌بخش کورد و فرهنگ مقاومت آن برگردانده‌اند. به‌ویژه علوی‌ها، برخلاف سیاست‌های دولتی و تبلیغات جودنرات (Judenrat - شورای یهودیان در زمان نازی‌ها) که به تعریف رهبر آپو، جنبش آزادی‌بخش کورد را به عنوان جنبشی که علوی‌ها را نادیده می‌گیرد، معرفی می‌کنند، می‌گویند که اگر این جنبش نبود، نمی‌توانستند علویت خود را زندگی کنند.

سیاست‌های جنگ ویژه در درسیم

در رأس سیاست‌های جنگ ویژه در درسیم، این گفتمان قرار دارد که باورداشت علوی و جنبش آزادی‌بخش کورد به هم مرتبط نیستند و جنبش علوی‌ها را نادیده می‌گیرد. قوی‌ترین استدلال دولت ترکیه که یک سیاست ویژه علیه علوی‌ها دنبال می‌کند، این تبلیغ است که کوردها و علوی‌ها هویت‌های جداگانه‌ای دارند.

بازتاب‌های این تبلیغات که به شدت در درسیم دنبال می‌شود، تأثیر خود را در خیابان‌ها نشان می‌دهد. دولت که زمانی «جدایی زازا-کورد» (زازا یا همان کرمانجکی گویشی از زبان کوردی است) را ترویج می‌کرد، پس از اینکه جنبش آزادی‌بخش کورد این جدایی را خنثی کرد، اکنون در تلاش است تا یک روش تبلیغاتی را اجرا کند که «کرمانجکی» (گویش زازا) کوردی نیست.

روش‌های تبلیغاتی مبنی بر اینکه کوردها علوی نیستند و مردم درسیم قزلباش هستند، رویکردی است که هنوز هم تأثیر کمی در میان مردم دارد. برجسته کردن تأکید بر قزلباش بودن در برخی جم‌خانه‌ها در درسیم و تعریف باورداشت علوی به عنوان یک فرقه از اسلام، به عنوان تجلی این تبلیغات دیده می‌شود.

گفتمان قزلباش یا «علویت قزلباش» هرچند در دهه ۱۹۹۰ افزایش یافت، اما امروز به اندازه گذشته تأثیرگذار نیست. در مقابل، تأکید بر اینکه علویت یک شاخه یا فرقه از اسلام است، گفتمانی است که هنوز تأثیر خود را حفظ کرده است. اقداماتی مانند خواندن دعاهایی که به باورداشت علوی تعلق ندارند در جم‌های جم‌خانه‌ها یا مراسم تشییع جنازه، برجسته کردن تأکید بر آتاتورک، ارتش و جمهوری و نادیده گرفتن سنت‌های مردم درسیم، هرچند که هنوز ادامه دارند، اما یکی از موضوعاتی هستند که اکنون به شدت توسط مردم مورد انتقاد قرار می‌گیرند.

حمله به ساختار جمعیتی: استقرار سربازان و پلیس در شهر

در مقابل سردرگمی و سیاست‌های آسیمیلاسیون ایجاد شده توسط سیاست‌های جنگ ویژه در مورد باورداشت‌ها، فعالیت‌های آگاهی‌بخشی انجمن علویان دموکراتیک، با وجود کاستی‌هایش، تأثیرگذار بوده است.

یکی دیگر از سیاست‌های جنگ ویژه، استراتژی دولت برای وابسته کردن مردم درسیم که به دلیل سیاست‌های سرکوب و جنگ ویژه فقیرتر می‌شوند، به خود از طریق پول است. این روش، به‌ویژه از طریق پلیس و سربازان مستقر در درسیم اعمال می‌شود و به جای اینکه آنها را در خانه‌های سازمانی رایگان اسکان دهند، از طریق اجاره خانه‌ها در شهر انجام می‌شود.

اجاره‌ی خانه‌ها که حتی برای یک کارمند دولتی عادی نیز بالاست، توسط سربازان و پلیس به صورت پیش‌پرداخت برای چند سال پرداخت می‌شود و خانه‌های اجاره شده را پس از ترک شهر خالی نمی‌کنند، بلکه آنها را به کسانی که به جای آنها منصوب می‌شوند، می‌سپارند. از طریق این اقدام، دولت یک نظم استقرار یافته خاص در شهر ایجاد می‌کند و در عین حال در ساختار جمعیتی درسیم نیز دخالت می‌کند.

یک نفر از مردم درسیم که در منطقه هوزات با او صحبت کردیم، اظهار داشت که شش سال پیش یکی از خانه‌های خود را به یک سرباز اجاره داده است؛ سرباز پس از تغییر محل خدمت، به جای خالی کردن خانه، آن را به یک سرباز جدید داده و وقتی او درخواست تخلیه خانه را کرده، تهدید شده است.

علاوه بر این، سربازانی که با خانواده‌هایشان می‌آیند، باورداشت‌های خود را نیز در مکان‌هایی که در آن هستند تحمیل می‌کنند. یک نفر دیگر از مردم درسیم گفت که در ماه رمضان، خانواده یک سرباز که در همان ساختمان مستأجر بود، به دلیل روزه نگرفتن، چندین بار درگیری ایجاد کرده و ساکنان ساختمان را به پلیس گزارش داده است.

مردم درسیم با بیان اینکه حملات به باورداشت علوی در زندگی روزمره به این شکل ادامه دارد، گفتند که سربازان و پلیس با بهره‌گیری از سیاست مصونیت از مجازات دولت، در زندگی روزمره نیز زورگویی می‌کنند. آنها همچنین اضافه کردند که در خیابان و ورودی ساختمان‌ها با نفرت به آنها نگاه می‌شود.

تمرکز ویژه بر جوانان

یکی دیگر از سیاست‌های جنگ ویژه در درسیم، سیاست‌های منحرف‌سازی علیه جوانان است. در شهری که شرایط کاری تقریباً وجود ندارد، جوانان یا مجبور به خروج غیرقانونی از کشور می‌شوند یا به سمت مکان‌های مشروب‌فروشی که در شهر به شدت زیاد هستند، سوق داده می‌شوند.

یکی از قابل توجه‌ترین مسائل در شهر، فراوانی مکان‌های فروش نوشیدنی‌های الکلی و مشروب‌فروشی‌ها است. فراوانی فروشگاه‌های نوشیدنی‌های الکلی و مکان‌های مشروب‌فروشی در هر منطقه و مرکز شهر و تقاضای جوانان برای این مکان‌ها چشمگیر است.

وجود بیش از ده فروشگاه نوشیدنی‌های الکلی در مرکز منطقه هوزات با جمعیتی بالغ بر ۶ هزار نفر، تعداد زیاد مشروب‌فروشی‌ها و تقریباً پر بودن هر شب آنها، به عنوان یک شاخص از فعالیت‌های انحراف علیه جوانان در برابر ما قرار دارد.

در درسیم، که مصرف الکل بالاتر از میانگین ترکیه و کوردستان است، به‌ویژه در ۱۵ سال گذشته، افزایش قابل توجهی در مصرف مواد مخدر نیز مشاهده می‌شود. برخورد با مصرف مواد مخدر توسط جوانان در مناطق کوهستانی در ساعات شب، همچنین در مرکز شهر و مناطق مختلف، می‌تواند به عنوان یک جریان عادی در زندگی روزمره دیده شود.

با وجود اینکه مردم درسیم بارها برای مقابله با مواد مخدر و فحشا راهپیمایی و کمپین برگزار کرده‌اند، دولت ترکیه با استفاده از نیروهای مسلح خود به گسترش مواد مخدر و فحشا ادامه می‌دهد.

نمونه‌ی دیگر از سیاست‌های جنگ ویژه، این است که افرادی که قبلاً منحرف شده‌اند، پس از مدتی در فعالیت‌های جاسوسی قرار می‌گیرند. برای جوانانی که به سمت ناامیدی و بی‌آینده‌ای سوق داده شده‌اند، کسب درآمد سریع هر روز جذاب‌تر می‌شود.

اینکه مدیران محلی تاکنون هیچ گام امیدبخشی در برابر این چرخه‌ ناامیدی که جوانان درسیم به آن کشیده شده‌اند، برنداشته‌اند؛ و اینکه ساختارهای سیاسی و احزاب در شهر به این مشکلات یا توجه نمی‌کنند یا رویکردی سطحی دارند، باعث می‌شود که جوانان به دنبال راهی آسان برای ادامه زندگی خود باشند.

دستگاه جنگ ویژه دولت ترکیه، شبکه جاسوسی خود را در هر منطقه از درسیم از طریق تضمین جریان منظم پول و ناامیدی جوانان منحرف شده تقویت می‌کند. این وضعیت توسط مردم شناخته شده است؛ حتی مردم درباره اینکه چه کسانی جاسوس هستند صحبت می‌کنند و این افراد را از محیط خود طرد می‌کنند.

ادامه دارد...