اعتراض کشورهای منطقه به حضور نظامی خارجی در افغانستان؛ سفر دیپلماتیک طالبان به هند

در نشست مسکو، کشورهای همسایه افغانستان مخالفت خود را با ایجاد پایگاه‌های نظامی خارجی در این کشور اعلام کردند. هم‌زمان، وزیر خارجه طالبان برای رایزنی‌های سیاسی و اقتصادی راهی دهلی نو شد.

در جریان نشست منطقه‌ای مسکو که با حضور نمایندگان کشورهای هند، پاکستان، ایران، روسیه، چین و چند کشور آسیای مرکزی برگزار شد، شرکت‌کنندگان نسبت به تلاش برخی کشورها برای ایجاد زیرساخت‌های نظامی در افغانستان ابراز نگرانی کرده و آن را تهدیدی برای ثبات منطقه دانستند. این موضع‌گیری با دیدگاه طالبان درباره عدم پذیرش نیروهای خارجی هم‌راستا بوده و در تضاد با اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره بازگشت آمریکا به پایگاه بگرام قرار دارد.

امیرخان متقی، وزیر امور خارجه حکومت طالبان، در پایان این نشست تأکید کرد که موضع کابل در مخالفت با حضور نظامی بیگانگان همچنان پابرجاست و افغانستان کشوری مستقل است که در طول تاریخ با اشغال نظامی مقابله کرده است. در همین حال، مقام‌های آمریکایی از واکنش مستقیم به این مواضع خودداری کرده‌اند.

در ادامه تحرکات دیپلماتیک، امیرخان متقی به هند سفر کرده تا با سوبرامانیام جایشانکار، وزیر خارجه هند، و دیگر مقام‌های این کشور درباره مسائل سیاسی، اقتصادی و تجاری گفت‌وگو کند. این نخستین سفر یک مقام بلندپایه طالبان به هند از زمان بازگشت این گروه به قدرت محسوب می‌شود و با مجوز موقت شورای امنیت سازمان ملل امکان‌پذیر شده است. با وجود آن‌که هند طالبان را به رسمیت نمی‌شناسد، روابط محدودی از طریق دفتر کمک‌های بشردوستانه در کابل برقرار شده است.

تحلیلگران معتقدند هم‌زمانی سفر متقی با نشست مسکو نشان‌دهنده تلاش طالبان برای تقویت روابط منطقه‌ای و کسب مشروعیت بین‌المللی است، در حالی که حساسیت‌ها نسبت به حضور نظامی خارجی همچنان یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوها باقی مانده است.

در سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در سخنرانی اخیر خود خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان را اشتباهی تاریخی خواند و خواستار بازگرداندن پایگاه بگرام شد. او هشدار داد که مخالفت طالبان با این درخواست ممکن است پیامدهای ناگواری داشته باشد. طالبان این پیشنهاد را رد کرده و چین نیز بر لزوم احترام به حاکمیت افغانستان تأکید کرده است.

پایگاه هوایی بگرام که در فاصله ۴۰ کیلومتری کابل قرار دارد، برای دو دهه محل فعالیت‌های نظامی آمریکا و متحدانش بود. طالبان در سالگرد سوم بازگشت به قدرت در این پایگاه رژه نظامی برگزار کرد که با حضور دیپلمات‌هایی از چین و ایران همراه بود.

چهار سال پیش، دولت جو بایدن تصمیم به خروج کامل نیروهای آمریکایی از افغانستان گرفت. ژنرال فرانک مک‌ کنزی، فرمانده سنتکام، اعلام کرد که پیش از ترک افغانستان، تجهیزات نظامی از جمله خودروهای زرهی، هواپیماها و سامانه‌های دفاعی به‌منظور جلوگیری از استفاده توسط گروه‌های مسلح غیرفعال یا امحا شدند. این خروج بر اساس توافق‌نامه‌ای بود که در سال ۲۰۲۰ میان آمریکا و طالبان در دوحه امضا شده بود.