زینب کناجی با کد سازمانی "زیلان" از تأثیرگذارترین زنان جنبش آزادیخواهی کردها در صد سال اخیر است، زنی کە عبداللە اوجالان، رهبر خلق کُرد از ایشان بە عنوان الهە یاد می‌کند

 

مشارکت زنان در مبارزات کردها علیە غاصبان در هر یک از بخش‌های کردستان نقشی حیاتی را ایفا کردە است، اما با مرور زمان هر کدام از آنها بنا بە ویژگی فئودالی، طریقتی، منطقەای، عشیرەای و ... بە حاشیە راندە شدەاند. اجازە مشارکت زنان در مدیریت انقلاب هموارە با محدودیت همراە بودە است، بویژە آنکە خود جامعە کردستان قبل از شروع مبارزە حزب کارگران کردستان مبحث ارادە انسان کُرد را مسکوت گذاشتە و اصولا بە چنین درکی نرسیدە بود. تحول بزرگی کە در اواسط دهە نود سدە بیست در کردستان میان صفوف پ.ک.ک روی داد، سیر تحولات را بە گونەای کاملا ریشەای متحول کرد. زنان برخلاف گذشتە اینبار مستقیما نقش پیشاهنگی انقلاب را بر دوش گرفتند و مهمتر اینکە انقلاب آزادیخواهی کردها هم بە عنوان انقلاب رهایی زن نام گرفت. انقلاب رهایی زن در خاورمیانە و در میان جامعە کرد بە تحولی انجامید کە آنرا در شخصیت قهرمانانی همچون بریتان (گُلناز کاراتاش)، زیلان (زینب کناجی)، ویان (لیلا والی حسین)، سارا (سکینە جانسز)، روناهی (شیرین علم‌هولی) و آرین میرکان و هزاران قهرمان دیگر زن می‌توان مشاهدە کرد. امروز سالروز شهادت یکی از قهرمانان تاریخ معاصر کردستان است.

 

زینب کناجی با کد سازمانی "زیلان"، متولد آگوست ۱۹۷۲ روستای المالی حومە ملاطیە شمال کردستان. زیلان جوانترین عضو خانوادە از میان شش برادر و خواهر بود.ایشان تحصیلات خود را در شهر زادگاە خود بە پایان برد. سپس در دانشگاە اینونو در رشتە روانشناسی فارغ التحصیل شد و در بیمارستان استخدام گردید. زیلان در اوایل دهە نود با نام حزب کارگران کردستان آشنا شد و سپس در سال ۱۹۹۴ با این حزب رابطە برقرار کرد. در مدت کمی خود و جنبش آزادیخواهی ملت خود را شناخت. زینب کناجی سال ۱۹۹۵ از منطقە درسیم بە صفوف پ.ک.ک ملحق شد. ایشان در این مدت بە واکاوی آموزەهای تاریخی رهبر خلق کرد پرداخت و بە آنچنان سطحی دست یافت کە پیشنهاد بازگشت بە مبارزە در میان شهر را بە حزب ارائە کرد. روز سی‌ام ژوئن ۱۹۹۶ در شهر درسیم حین مراسم رژە و پرچم نیروهای ارتش ترکیە در محلە جمهوریت این شهر عملیاتی را بە انجام رساند کە تاریخ انقلاب کردستان را متحول کرد. زینب کناجی در این عملیات با پوشیدن کمربند انفجاری با لباس مبدل زنان حاملە خود را در میان افسران ارتش ترکیە در درسیم منفجر کرد. در نتیجە ۸ درجە دار از پای درآمدە و بیش از ۲۹ نظامی دیگر از پای درآمدند.

 

 

قدرت عملیات فدایی زیلان آنچنان بود کە قرارگاه مرکزی ارتش ترکیه را در وحشت فرو برد. دیگر ژنرال‌ها و افسرهای ارتش ترکیە که نژادپرست بودند کابوسی مبتلاد شدند کە هرآن هراس انفجاری را در نزدیک خود احساس می‌کردند.

 

 

در نامه‌های بجا ماندە از "زیلان"، از نقاط اختلاف خویش با رژیم ترکیە سخن می‌گوید و تحلیلی عمیق را از رژیم غاصب و استتثمارگر ترکیە ارائه می‌دهد. زیلان تاریخ خلق خویش را درک کردە و با آن زیست. درک والای ایشان از تاریخ بە سطحی رسید کە تاریخ را موأخذە می‌نماید و می‌گوید: "تاریخ همواره برای کردها وارونە نوشته شده است. ... از آغاز سلطه امپراتوری پارس بە بعد دیگر هیچ وقت قادر به رهایی اراده‌ی خود از دستان حاکمان نشدند."

 

زیلان در ادامە اظهار می‌دارد: "خلق کرد صدها سال تحت سلطه رژیمهای دیگر زندگی کرده و شاهد جنگ این ملت‌ها بر نحوه‌ی تقسیم خاک کردستان بوده است. این عاملی بازدارنده برای پیشرفت کردها بود که بارها برای آزادی سرزمین‌شان دست به قیام زدند اما رهبری که قیام را به پیروزی برساند ظهور نکرد و البته باید گفت که خیانت‌های داخلی نیز مانعی در راستای پیروزی بودند. نمونه مشهود آن که در سال‌های نه چندان دور روی داد نیز قیام شیخ سعید و قیام درسیم بود. خلق ما در این قیام‌ها نه فقط خاک خود بلکه احساسات ملی و زبان مادری و تاریخ خود را باختند.

 

حاکمان, سیاست‌های شوم خود مبنی بر ایجاد نفاق و سلطه‌گری را با جنگ ویژه تلفیق کردند و با هدف متلاشی‌کردن ملت کُرد دست به نسل‌کشی سفید زدند. اگر انسان مشرف به تاریخ خود نباشد نمی‌تواند به زندگی معنا ببخشد."

 

زینب کناجی می‌داند که ازدست‌رفتن ارزش‌های انسانی مساوی با ازدست‌رفتن بشریت است و همچنین برایش قابل فهم است که بازیابی این ارزش‌ها تنها در محل مفقود شدن آنها ممکن است, آنجا سرزمین تمدن دمکراتیک, کوهستان‌های کردستان است جایی که زیلان راه آن را در پیش می‌گیرد. ایشان وضعیت زنان را اینگونە بیان می‌کند: "شکست زنان همزمان با ظهور جامعه‌ی طبقاتی است. سرکوب زنان در هر یک از جوامع طبقاتی ممکن است متفاوت باشد اما به هر شکل وجود دارد. نظام سلطه‌جو ابتدا زنان و بعد تمام جامعه را تحت سیستم برده‌داری قرار داده... "

 

زیلان مساله‌ی آزادی زن کرد و آزادی اجتماعی را از یکدیگر جدا نمی‌داند و آگاه است که با کنارزدن زن، جامعه نیز نابود می‌شود. آنچه او می‌بیند این است که کردها از همه‌ی حقوق خود محروم مانده‌اند، همه‌ی عرصه‌های زندگی بر آنها ممنوع شده و تنها می‌توانند تشکیل خانواده بدهند, خانواده‌یی که در چنین شرایطی در خدمت ساختار حکومتی است...

 

ایشان درک خود از مساله زن را چنین بیان می‌کند: پیش از آنکه مبارزات رهایی‌بخش ملی ما آغاز شود غیر ممکن بود که بشود از موجودیت زن و اراده‌ی آن سخن گفت, زنان اساسا نیست انگاشته می‌شدند. تلاش‌ها برای آزادی زن در چنین شرایطی باید به اندازه‌ی خود مساله بزرگ باشد. بیش از نیمی از جامعه‌ی کرد را زنان تشکیل می‌دهند. تا هنگامی که زن آزاد نشود جامعه نیز نمی‌تواند آزاد شود.

 

زیلان حقیقت خانواده و روابط زن و مرد را روابطی بردگی‌ساز می‌پندارد و آنچه می‌بیند این است که روابط در این چارچوب مرزهای حکومت و اقتدارگری را رد نمی‌کند, مردها بیشتر فرادست و زنان در حالت بردگی. او آزمون شخصی ازدواج خود را با شجاعت تحلیل می‌کند. استنباط دیگر زیلان چنین است کە هر رابطه‌یی که در داخل مرزهای اقتدارگران شکل بگیرد از جوهره‌ی انسانی خود دور می‌گردد.

 

زیلان پی می‌برد ساختاری که بر پایه‌ی نابودی ارزش‌های انسانی استوار است تنها از طریق احیای دوباره‌ی ارزش‌های ازدست‌رفته فرو خواهد ریخت. او اهمیت زیادی برای آزادی و پیشاهنگی زنان قائل است و می‌گوید اگر زن آزاد و پیشاهنگ نباشد هیچکدام از مسایل سیاسی, فرهنگی و اجتماعی قابل حل نیستند. او دلدادەی آزادی و مسوولیت‌پذیر در قبال جامعه است.

 

زیلان به عنوان یک زن آزادی‌خواه و مسوول در برابر تاریخ در سال ۱۹۹۵ تصمیم می‌گیرد برای آرمان‌هایش به جنگ آزادی ملحق شود آن‌هم از درسیم شهری که نماد مقاومت است.

 

زیلان در اواخر سال ۱۹۹۵ میلادی به گستردگی توطئه‌یی که از میان برداشتن رهبر خلق کرد عبدالله اوجالان را هدف قرار دادەاند پی می‌برد. او می‌دانست که ابعاد توطئه به خودروی بمب‌گذاری شده‌یی که در سال ۱۹۹۶ در پایتخت سوریه دمشق منفجر شد محدود نیست. علم به اینکه در پشت پرده یک دسیسه شوم و درازمدت استراتژیک وجود او را در فکر چگونگی خنثی‌سازی خطر فرو برد.

 

موضعگیری زیلان به این دلیل بود که عبداللە اوجالان، رهبر خلق کرد را ضامن آزادی کردها و زنان می‌دانست و در مورد ایشان می‌گوید: "نحوەی زندگی رهبری حزب, فداکاری, شهامت, ژرف‌اندیشی, حساسیت, آینده‌نگری, عقلانیت, علم, قدرت وی در تحلیل و تجارب و معلومات ایشان در سطحی است که با رهبران دیگر قابل مقایسە نیست. رهبری انقلاب‌های جهان را به‌خوبی تحلیل نموده و ضمن بهره‌گیری از آنها و درنظرگرفتن خودویژگی‌های کردستان خوانشی نوین آفریده است. رهبری شناختی دقیق از سوسیالیسم دارد و طبق حقیقت خلق خود نوعی از مبارزه را ابداع کرده است. پ.ک.ک با رهبری‌اش به معنای واقعی خود دست یافته و پیشرفت‌هایی که در کردستان بە ثمر رسیدەاند با تلاش ایشان است. رهبری زمینه‌ی محبت و وحدت است. رهبری سمبل انسان نوین را بە منصەی ظهور رساندە و اثبات نمودند کە انسان تا چه ‌اندازه می‌تواند ترقی کند."

 

قهرمان تاریخ معاصر کردها "زیلان" در توضیح عملیات فدایی خود گفتە است: "در حال حاضر ما زندگی قبل از آزادی را سپری می‌کنیم. ما امید رهایی خلقیم و باید مطابق زندگی رهبری حزب و افکار وی عمل کنیم و وظایف‌مان را به بهترین نحو ممکن انجام دهیم. در بدو مبارزات ما, پ.ک.ک با رنج و مقاومت و قهرمانی و با اراده‌مندی و آرمانی بزرگ شکل گرفت و مقاومت به شناسه‌ی پ.ک.ک مبدل شده است.

 

می‌باید که از این میراث تاریخی پاسداری کنیم و ملزومات آن را به انجام برسانیم. در مرحله‌ی کنونی نیاز به عملیات‌های فدایی وجود دارد, این اقدام از یک سو گامی تاکتیکی خواهد بود و از سوی دیگر روحیه‌یی مضاعف ایجاد می‌کند.

 

زیلان آشکارا عملیات خود را پاسخ بە توطئەهای رژیم ترکیە علیە رهبر خلق کرد عنوان کردە است:"دشمن درصدد سوء قصد به رهبر ما بود و این عملیات پاسخی روشن برای آنهاست."

 

بە گفتە زیلان:"این عملیات روحیه‌ی دشمن را درهم شکسته و آن را دیوانه‌ می‌کند, دشمن از هر سو در حصار قرار می‌گیرد و میهن برای‌شان زندان می‌شود. در طرف ما نیز بیش از همه مردم و نیروهای گریلایی‌مان روحیه و شهامت ایجاد می‌کند و سطح مقاومت بالا می‌رود. ما به دوستان و دشمنان نشان می‌دهیم که تا چه‌ اندازه در راهمان با اراده‌ مصمم گام برمی‌داریم, تا آنجا که حاضریم برای آزادی بمب به تنمان پیچیده و منفجر کنیم. ما با این عملیات مطالبات خلق‌مان برای آزادی را به همه جهانیان گوشزد می‌کنیم، باید برای ایستادگی خلقمان پیشاهنگی نماییم و این جهشی بزرگ در جنگ را با خود بە همراە خواهد آورد."

 

زیلان اینگونە بە سمبل مبارزە زنان کرد علیە رژیم‌های غاصب در کردستان مبدل شد. با شهادت زیلان خط مشی آزادی زنان در کردستان بە ثمر نشست، هزاران دختر نام زیلان را در میان صفوف مبارزە بر خود اطلاق کردند و راە مبارزە دمکراتیک خلق کرد برای دستیابی بە آزادی با پیشاهنگی زیلان‌‌ها هموار گردید.