تاق وَسان مجموعه‌ای از سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نوشته‌های تاریخی مربوط به دوره‌ی ساسانیان است که در شمال‌غرب شهر کرماشان واقع ‌شده‌ است

مکانی که سنگ‌نگاره‌های تاق‌وَسان در آن واقع گشته به دلیل قرار گرفتن بر مسیر جاده‌ی ابریشم و داشتن طبیعتی زیبا مورد توجه پادشاهان ساسانی قرار گرفت و آنان را واداشت که غرور ناشی از حس اقتدارطلبی خود را بر دل کوه‌های آنجا حک کنند.

تاق‌وَسان به عنوان یک مکان تاریخی که دارای طبیعتی زیبا متشکل از دریاچه‌ها و درختان فراوان است، مکانی گردشگری محسوب می‌شود که سالانه هزاران نفر از داخل و خارج ایران از این مکان دیدن می‌کنند و این موضوع زمینه‌ی مناسبی را جهت ایجاد اشتغال فراهم می‌کند اما این فرصت از سوی مسئولین دولتی جمهوری اسلامی نادیده گرفته می‌شود. دلیل آن نیز در راستای سیاست تحمیل فقر و بیکاری بیشتر بر خلق کُرد در روژهلات کردستان است.

اقتدار‌طلبی شاهان ساسانی اولین برداشتی است که از مشاهده‌ی نقش‌های حک شده بر سنگ‌نگاره‌های تاق‌وَسان به ذهن‌ها تداعی می‌گردد. چرا که عمده‌ی این نقش‌ها بیانگر مراسم تاج‌گذاری، سلطه و زورگویی شاهان ساسانی است. درواقع این نقش برجسته‌ها، نمایشی از اقتدار‌ند، از نوع همان نمایش اقتداری که امروزه تنها شیوه‌ی انجام آن تغییر کرده و رژیم ایران را نیز وامی‌دارد با مرکزیت شهر کرماشان به کشورهای دیگر موشک پرتاب کند.

بیشتر کتاب‌ها و وسایل دست‌سازی که در ابتدای راه ورودی تاق‌وَسان برای فروش در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته، حاوی محتوایی در ستایش شکوه و اقتدار بزک شده شاهان ساسانی است و اهتمام بر این است که ویژگی زورگویی و عبد-شاه تحت عنوان خصال اصیل ایرانی معرفی شود. اگر چه در واقعیت امر زورگویی و تحمیل بردگی بر خلق‌ها در تاریخ حاکمان بر ایران جایگاه ویژه‌ای دارد اما تمام رژیم‌های سرکوبگر [از ساسانی‌ها تا به جمهوری اسلامی] در یکدست نمودن و دولتی کردن جوامع ایران موفقیتی کسب نکردند و به سیاق تاریخی رژیم‌های اخلاف خود ناکام شده‌اند.

تاق‌وَسان حکایت دوره‌ای از تاریخ سلطه و ستم در کردستان است و می‌تواند حاوی تجربه تاریخی برای جامعه کردستان باشد. این اثر تاریخی می‌تواند منبعی برای جذب توریسم و آبادانی کرماشان هم باشد. اما باید نیک دانست که هیچ افتخاری در منتسب نمودن رژیم‌های یاغی به جامعه وجود ندارد.

سازندگان تاق‌وَسان تنها نامی در تاریخ دارند اما سرزمین کرماشان گهواره ارزشهای اجتماعی چنان مستحکمی است که ساکنان آن ندای آزادی‌خواهی را هیچ زمانی ساکت ننشته‌اند.