این روزها هفتەای شهدای فیلی نام گرفته است. کردهای فیلی در سالهای دهه هفتاد تا نود میلادی توسط حکومت عراق مورد کشتار و تبعید قرار گرفتند و بخش زیادی از آنها در ایران هم از هیچ حقوقی برخوردار نبودەاند. فیلی‌ها که هستند و چرا کشتار و آوارگی نصیب آنها شدەاند؟

 

کردهای فیلی بخشی از ملت کُرد هستند که محل سکونت آنها در جغرافیای سیاسی ایران و عراق است.

 

محدوده سکونت فیلی‌ها در عراق از شهرهای جَلولا، شارَبان، خانقین و مندلی در شمال شروع می‌شود و تا شهرهای علی‌غربی، بدره، جسان، کوت، نُعمانیه و عزیزیه در جنوب امتداد پیدا می‌کند.

 

بیشتر مناطق شهری و روستایی محل سکونت فیلی‌ها در استان‌های واسط، میسان و همچنین شرق استان دیاله است. البته جمعیت قابل توجهی از کردهای فیلی نیز از دیرباز در شهر بغداد زندگی می‌کنند.

 

تاریخ منطقه نشان می‌دهد که پس از ارامنه، کردها از بزرگترین قربانیان نسل‌کشی بودەاند. بخش چشمگیری از این فاجعه، کشتار و پاکسازی کردهای فیلی بوده است.

حکومت عراق از سال‌های پیش از دهه هفتاد میلادی قرن بیستم، اخراج کردهای فیلی به ایران را آغاز کرد.

دومین دوره جابجایی اجباری فیلی‌ها در چهارم آپریل ۱۹۸۰ آغاز شد، آنچه که اکنون به نام روز شهدای فیلی شناخته می‌شود. در آنزمان بیش از نیم میلیون تن از فیلی‌ها در فرایند پاکسازی قرار گرفتند.

 

نیروهای عراقی، زنان و مردان بالای سی سال و کودکان خردسال را به ایران اخراج کردند و جوانان، دستگیر و زندانی شدند.

 

پس از موج دستگیری‌ها، تاکنون از سرنوشت بیش از بیست هزار شهروند فیلی در دست نیست که سن آنها عمدتا میان یازده تا سی و پنج سال بود.

 

این وقایع بعدها به عنوان نسل‌کشی برسمیت شناخته شد اما نه دولت مرکزی عراق و نه دولت اقلیم فدرال کردستان تاکنون تلاشی جدی برای مشخص کردن سرنوشت هزاران مفقودی فیلی انجام ندادەاند.

 

تعداد مفقودین فیلی حدود بیست هزار تن تخمین زده می‌شود.

 

فیلی‌ها در ایران هم وضعیت بسیار بدی داشتەاند و بسیاری از آنها حتی شناسنامه ندارند.

 

دولت ایران آنها را عراقی خطاب کرده و عراقی‌ها پیشتر آنها را ایرانی خواندەاند.