تجربه دیوار برلین این‌بار در کردستان | دوران کرماشان

پس از تلاش‌های ترکیه برای ساخت دیوار در خطوط مرزی با کشور عراق و سوریه، این کشور قصد دارد مرز خود با ایران را نیز دیوارکشی کند اما ارجاعی تاریخی نشان می‌دهد که این عمل هرگز پایان خوبیی نخواهد داشت

پس از تلاش‌های ترکیه برای ساخت دیوار در خطوط مرزی با کشور عراق و سوریه، این کشور قصد دارد مرز خود با ایران را نیز دیوارکشی کند اما ارجاعی تاریخی نشان می‌دهد که این عمل هرگز پایان خوبیی نخواهد داشت

حزب حاکم کنونی ترکیه که از ابتدای روی کار آمدن در سال ۲۰۰۲ با شعار "حل مسئله کرد" در این کشور روی کار آمده بود، اکنون به دولتی تبدیل شده که سیاست‌هایی بسیار خصمانه‌‌تر از دولت‌های پیشین را در قبال کردها در پیش گرفته است. حزب عدالت و توسعه اگرچه تا سال ۲۰۱۵ به‌ظاهر گفتگوهایی را به‌منظور چاره‌یابی سیاسی مسئله کرد با رهبر خلق کرد و "هیأت امرالی" آغاز کرده بود، اما تمامی شواهد نشان از سیاست‌های بلندمدت این حزب برای "دشمنی با کردها" و "چاره‌یابی نکردن مسئله کرد در این کشور" حکایت دارند. به‌طوریکه برخی از ناظران داخلی و بین‌المللی، کودتای نافرجام ۱۵ ژوییه ۲۰۱۶ را طرحی از طرف حزب حاکم ترکیه برای سرکوب نمودن کردها با فراغ بال می‌دانند. "کودتای سیاسی برضد نهادهای مدنی کرد" پس از کودتا که به دستگیری ده‌ها هزار تن از اعضای حزب دمکراتیک خلق‌ها (ه.د.پ) و حزب مناطق دمکراتیک (د.ب.پ) منجر شد، همچنان بر این گمانه‌زنی‌ها می‌افزاید. علناً "وضعیت اضطراری‌"ای که قرار بود تشکیلات داخلی جنبش جماعت (فتح‌الله گولن) را هدف قرار دهد، به بهانه‌ای تبدیل شد تا هم نهادهای مدنی کرد با "کودتای سیاسی" مواجه شوند و هم حملات به نیروهای حزب کارگران کردستان تشدید شود. بسیاری بر این باورند که اردوغان و حزب متبوعش تنها در این‌صورت می‌توانست با قدرت روزافزون کردها در عرصه سیاسی و نظامی مقابله کند.

 

سیاست میلیتاریزه نمودن مناطق کردنشین، تشدید احساسات ملی‌گرایانه و خارج نمودن جنگ از کشور و تعمیم دادن آن به سوریه و عراق، علناً از سیاست‌هایی بوده که اردوغان و حزب متبوعش نهایتاً برای "عدم چاره‌یابی مسئله کرد در ترکیه" در پیش گرفته‌اند. هم‌پیمانی این حزب با رقیب دیرین خود یعنی حزب حرکت ملی (م.ه.پ) نیز از سیاست‌هایی بوده که این حزب برای فشار بر کردها اتخاذ نموده است.

 

در عرصه پراکتیک نیز این حزب تلاش داشته است تا در سال‌های اخیر در خطوط مرزی روژاوا و باشور کردستان، به حفر خندق و ایجاد دیوار دست بزند. با این حال حزب حاکم این کشور درصدد است تا دیوار مرزی خود را در مرز روژهلات با کشور ایران نیز وسعت بخشد. انتشار این خبر توسط "روزنامه حریت" نزدیک به حزب عدالت و توسعه تأیید شده، نشان از عزم جدی دولت ترکیه برای "تکرار تجربه دیوار برلین در مناطق کردنشین ترکیه" دارد.

 

جنبش آپویی به پیشاهنگی حزب کارگران کردستان هم‌اکنون در هر چهار بخش کردستان مبارزه‌ای سرتاسری را برعلیه اشغالگران کردستان آغاز نموده است و همین امر نهایتاً باعث شده تا حزب حاکم ترکیه، همکاری‌های خود را با دولت‌های منطقه (سوریه – عراق – ایران) گسترش دهد. ترکیه و ایران اگرچه دو رقیب دیرین خود به‌حساب می‌ایند، اما وجود مسئله کرد و قدرتمندشدن روزافزون جنبش آپویی در هر چهار بخش کردستان باعث شده است تا این دو کشور، اقدامات مشابهی را برای ضدیت با جنبش آزادیخواهی کردها انجام دهند.

 

تصمیم ترکیه برای ایجاد دیوار ۷۰ کیلومتری که قائدتاً باید واکنش تند ایران را در پی داشته باشد، با موافقت ضمنی مقامات جمهوری اسلامی همراه بوده است. یکی از مقامات وزارت امور خارجه ایران روز ۳شنبه (۱۹ اردیبهشت) در گفتگویی با خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفته است که "تهران از طرح ترکیه برای احداث دیوار با مرز ایران آگاه است. ایران به‌صورت اصولی مشکلی با این اقدام ترکیه ندارد و از آن استقبال می‌کند".

 

تأیید این عمل دولت کنونی ترکیه از طرف حاکمیت جمهوری اسلامی، به‌صراحت نشان از اهداف بلندمدت این دو رژیم برای مقابله با تأثیرات روزافزون جنبش آپویی و به‌خصوص مبارزات پ.ک.ک و پژاک دارد. اگرچه ترکیه قبلاً تلاش‌هایی را برای حفر خندق و احداث دیوار در مرز با سوریه و عراق داشته بود، اما اتخاذ چنین موضعی از طرف جمهوری اسلامی این نکته را به‌خوبی روشن می‌کند که تصمیم به احداث دیوار در مرز باشور و روژاوای کردستان تنها به عدم قدرت دولت‌های مرکزی عراق و سوریه ندارد و این عمل ترکیه بخشی از یک پروژه بزرگ می‌باشد که نهایتاً درصدد است تا بجای چاره‌یابی مسئله کرد، ارتباط مناطق کردنشین ترکیه (باکور کردستان) را به تمامی با دیگر بخش‌های کردستان قطع نماید.

 

و اما نکته‌ای که شاید بیش از هر موضوعی جلب‌نظر کند این‌ست که این اقدام حزب حاکم ترکیه، شباهت بسیاری با سیاست نیکیتا خروچف و حزب کمونیست شوروی در دوران جنگ سرد دارد. "دیوار برلین" که با هدف جدا نمودن بخش شرقی و غربی شهر برلین و هم‌چنین جدا نمودن دو کشور "جمهوری فدرال آلمان" و "جمهوری دمکراتیک آلمان" از همدیگر تأسیس شده بود، در نهایت امر نتوانست که موجب گسست پیوند ملی مردم آلمان در هر دو سوی دیوار شود. اگرچه این دیوار میلیون‌ها نفر را در دو سوی خود به‌صورت موقف از یکدیگر جدا کرده بود، اما هر ساله هزاران نفر از مردم برلین در طی سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۹ با به خطر انداختن جان خود، به‌ دو سوی مرز شوروی و غرب رفت و آمد می‌کردند. واقعیت این‌ست که رژیم ترکیه به‌خوبی بر عدم کارایی این دیوار اشراف دارد و به‌خوبی می‌داند که این دیوار هرگز نخواهد توانست پیوند‌های ملی خلق کرد را در هر چهار بخش کردستان از یکدیگر بگسلاند. فراخوان پ.ک.ک به جوانان باکور کردستان برای دفاع از کوبانی، که هجوم هزاران تن از جوانان خشمگین به مرزهای مصنوعی دولت ترکیه را به‌دنبال داشت، به‌خوبی این امر را اثبات نمود که درست به مانند نمونه دیوار برلین، حصار کشی در مرزهای سایکس‌پیکو نمی‌تواند راهکاری برای مسئله کرد در خاورمیانه باشد. تجربه نشان داده است که علی‌رغم تصمیم ترکیه برای جدا نمودن باکور و روژهلات از یکدیگر و استقبال معنادار جمهوری اسلامی، این دیوار هرگز نخواهد توانست به‌معنای جدایی خلق کرد در دو سوی مرزهای ساختگی باشد. بدون شک سرنوشت این دیوار نیز به مانند سرنوشت "دیوار برلین" خواهد بود.